’s Middags weer even langs het openbare campagnecentrum van burger-waarnemersorganisaties geweest. Het was werkelijk tjokvol met mensen die zich aanmeldden als onafhankelijke waarnemer of als ‘vertegenwoordigend persoon’ van presidentskandidaat Prochorov. Ook was er opnieuw een openbare instructie van waarnemers, waar dit keer wel 50 mensen bij aanwezig waren. En met dezelfde instructeur met een lovenswaardig uithoudingsvermogen. Ik sprak hem kort na afloop, hoewel ik de indruk heb dat die man op zich al heel eigen artikel waardig is. Een oud-mijnwerker die betrokken was bij de mijnwerkersdemonstraties in de tijd van Gorbatsjov voor betere leefomstandigheden. En sindsdien bezig geweest op allerlei manieren met de ontwikkeling van maatschappelijke organisaties. Op de vraag waarom hij dit nu doet, antwoordt hij: “Voor veel jongeren is er weinig perspectief. Ze maken lange dagen en kunnen niet of nauwelijk een eigen woning betalen. Politici moeten hun eigen volk goed behandelen en perspectief bieden.” Als er op 4 maart geen winnaar is van de eerste ronde, moet er een tweede ronde worden georganiseerd. Twee rondes zou een teken kunnen zijn van eerlijk verlopen verkiezingen. Op mijn vraag of hij denkt dat er een tweede ronde komt, moet hij even nadenken en zegt dan bedachtzaam: “Er is hoop op een tweede ronde”. En volgens mij zegt dat alles over de sfeer waarin deze verkiezingen verlopen. Mensen hebben hoop. Anders zouden zij niet in beweging komen. Maar tegelijkertijd temperen ze hun eigen verwachtingen en proberen ze realistisch te blijven.

Mensen moesten lang in de rij staan voordat zij aan de beurt waren om ingeschreven te worden. Ik vroeg aan een man van middelbare leeftijd, keurig gekleed in pak met aktetas, waarom hij waarnemer wilde zijn. “Ik zou liever 4 maart, een zondag,  met mijn zoontje van 9 in het park willen sleeën. Maar dit is belangrijk. Ik was de gang van zaken rondom de parlementsverkiezingen in december zat. En toen zag ik de oproep via internet. “ Op de vraag of hij niet bezorgd is voor zijn veiligheid als waarnemer komende zondag antwoordde hij ontkennend. “Ik ben eerder bezorgd dat de veranderingen niet vreedzaam zullen verlopen. Dat er provocaties zullen zijn. Ik vraag me wel af of het me zal lukken om fraude op het stembureau tegen te houden, als ik ze constateer.”

Russen hebben zo lang geleefd in een systeem waar machthebbers naar willekeur wetten wel of niet handhaven. Ik denk dat de mogelijkheid van burger-waarnemerschap zo aansprekend is, omdat zij nu zelf kunnen toezien op het handhaven van de kieswet. En daarmee ook hun regering dwingen om de wetten na te leven als een ‘gewone’ politicus en burger. Ze hebben letterlijk de touwtjes in handen vanuit hun eigen rechtspositie als burger van de Russische Federatie.

Ik heb van een aantal mensen de nummers van hun stembureaus opgeschreven. En  alvast gekeken op de kaart waar zij liggen in Moskou. Het wordt een klus qua reisafstanden, maar ik ga het proberen om ze op 4 maart op te zoeken als ze daadwerkelijk aan de slag gaan als waarnemer!

Morgenochtend ga ik eerst telefonisch contact leggen met de twee maatschappelijke organisaties die vrijwillige verkiezingswaarnemers recruteren: Golos en Grazjdanin Nabljoedatel. En nadere afspraken maken voor mijn bezoek aan hen. Grazjdanin Nabljoedatel (Burger Waarnemer) is ingetrokken bij het hoofdkwartier van presidentskandidaat Michail Prochorov. Daar ga ik morgen langs. De directrice van Golos (Stem) wist een paar dagen geleden nog niet waar zij gestationeerd zouden worden. Haar moet ik dus bellen. Het zijn voor hen hectische tijden nu, zo vlak voor de verkiezingen. En daar ga ik zeker wat van meekrijgen. Mocht je nog meer willen lezen. Ik post als ik de kans heb ook berichten op facebook en twitter via @maitavandermark.